Ο Μαγικός Κόσμος του παιδικού βιβλίου: Μια ιστορία θα σας πω… (Δρόμο παίρνω, δρόμο αφήνω)

Μία ιστορία θα σας πω…

Δρόμο παίρνω, δρόμο αφήνω

Συγγραφέας: Σάκης Σερέφας

Εικονογράφος: Βασίλης Παπατσαρούχας

Εκδόσεις: Μεταίχμιο

Χρονολογία έκδοσης: Νοέμβριος 2013

«Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένας δρόμος. Μικρός δρόμος. [...] Όσο μια τελεία. Ήταν τόσο μικρός, ώστε δεν είχε ούτε αρχή ούτε τέλος.»

Έτσι, λοιπόν, ξεκινάει η ιστορία του δρόμου. Ως ένας δρόμος που μόλις που ξεκίνησε να υπάρχει και καταλαμβάνει τόσο χώρο όσο πιάνει μια τελεία. Κι αυτή είναι η αρχή του. Η αρχή της ζωής του, γιατί ως τελεία δεν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος. Όμως ζει. Και η ζωή του αρχίζει ακριβώς τότε. Τότε που ξεκινάει και η ιστορία που διαβάζουμε.

Ο δρόμος αυτός από τελεία που ήταν ξεκίνησε να αλλάζει και να μεγαλώνει. Συνέβαιναν γεγονότα που τον έκαναν να πλαταίνει, να φαρδαίνει, να στρίβει, να έχει κάθε φορά έναν καινούργιο φιλοξενούμενο. Καθένας από αυτούς τον έκανε να μεταμορφώνεται και να ‘ωριμάζει’. Σε κάθε αλλαγή βίωνε και ένα διαφορετικό συναίσθημα: ανησυχία, χαρά, φόβο, υποτίμηση, θαυμασμό, ξάφνιασμα, ζήλεια, αηδία… Καθέναν που γνώριζε έμπαινε για λίγο, για όσο κρατούσε η φιλοξενία του, στη ζωή του. Μάθαινε για το πώς σκεφτόταν και πώς ζούσε ο φιλοξενούμενός του. Μέχρι και ήρωα παραμυθιού φιλοξένησε και ένιωσε την επιθυμία να γίνει κάτι σημαντικό που όλοι κάποτε θα θυμούνται και θα λένε τις ιστορίες του.

Όλα αυτά είναι το περίβλημα της ιστορίας. Ό,τι εξιστορεί. Όμως, η ιστορία αυτή δίνει κάτι πολύ περισσότερο από αυτό που απλά εξιστορεί: είναι δοσμένη με τρόπο που την κάνει, αν όχι ιδιαίτερη, μοναδική, τουλάχιστον για τα δεδομένα που γνωρίζουμε.

Το γεγονός ότι ο δρόμος μιλάει, εξελίσσεται και αλλάζει θα μπορούσε να θεωρηθεί ως παραμυθικό στοιχείο. Ναι μεν δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ήρωας παραμυθιού, όπως οι ήρωες που έχουν τα γνωστά-συμβατικά παραμύθια, απ’ την άλλη έχει χαρακτηριστικά που γίνονται αποδεκτά μόνο εκεί, όπως το γεγονός ότι σκέφτεται, έχει λόγο και μιλάει με άλλα έμβια όντα αλλά και στοιχεία της φύσης.

Κάτι ακόμα που κάνει την ιστορία ξεχωριστή είναι τα πολλαπλά είδη χιούμορ (αναπόσπαστο χαρακτηριστικό της γραφής του Σάκη Σερέφα) αλλά και χρήση στοιχείων του γραπτού λόγου που όμως δεν βρίσκουμε ποτέ σε αντίστοιχου είδους ιστορίες:

Μέσα στο κείμενο παρεμβάλλονται παρενθέσεις που είναι είτε η σκέψη ή ένα σχόλιο του συγγραφέα είτε κάποια αντίδραση των αναγνωστών. Μέσα στις παρενθέσεις, ο Σερέφας επικοινωνεί με τους αναγνώστες ή τους πληροφορεί τι κάνουν εκείνη την ώρα άλλοι αναγνώστες, π.χ. τσακώνονται για το ποιο μάτι έκλεισε στον δρόμο ο σκύλος, το δεξί ή το αριστερό, δίνει συμπληρωματικές πληροφορίες διορθώνοντας έναν αριθμό που ίσως υπολογίστηκε λάθος, κ.ά..

Επίσης, υπάρχουν παραπομπές – σημειώσεις που κι αυτές δίνουν πληροφορίες, κάνουν ερωτήσεις, λένε αινίγματα ή απλά ζητούν τη βοήθεια των αναγνωστών στην εξέλιξη της ιστορίας, όπως στην περίπτωση κάποιων ανθρώπων που βρέθηκαν να ταξιδεύουν πάνω στο δρόμο μας, παρακολουθήσαμε την πορεία τους για λίγη ώρα και μετά απομακρύνθηκαν. Επομένως ζητείται από τους αναγνώστες να ολοκληρώσουν την ιστορία τους που έμεινε ημιτελής. 

Κι όλα αυτά συμβαίνουν με ήρωες φαινομενικά αταίριαστους, με τελείως διαφορετικές ιστορίες που συνδέονται επειδή πολύ απλά βρέθηκαν για διαφορετικό λόγο σε αυτόν τον έναν δρόμο που κάθε φορά, ανάλογα με τις ανάγκες, αλλάζει.

Ταυτόχρονα, δίνεται και όλος ο πλούτος της γλώσσας έχοντας ως αφετηρία και χρησιμοποιώντας με όλους τους δυνατούς τρόπους τη λέξη δρόμος: κάθε σύνθετη, παράγωγη λέξη και έκφραση. Ενδεικτικά αναφέρω τις λέξεις και εκφράσεις: δρόμος, δρομείς, δρομάκι, παίρνω τους δρόμους, πάρε δρόμο, κόβω δρόμο, μουλαρόδρομος, εκδρομή, δρομολόγιο, ασφαλτόδρομος, και πολλές πολλές ακόμα οι οποίες είναι όλοι οι διαφορετικοί τρόποι να χρησιμοποιηθεί η λέξη αυτή και συμπεριλαμβάνουν κατά συνέπεια τους διαφορετικούς ορισμούς που βγαίνουν από αυτές τις χρήσεις, που ακόμα και αυτό, δίνει κι άλλη μία λεπτή νότα χιούμορ στην ανάγνωση της ιστορίας.

Επίσης, μπορούμε να αναφέρουμε τη γενικότερη τάση που υπάρχει στο κείμενο να επικοινωνεί με τον αναγνώστη και να ζητά την παρέμβασή του βάζοντάς τον να λύσει σπαζοκεφαλιές ή να συνεχίσει κάτι ευτράπελο που συμβαίνει.

Τώρα, ως δασκάλα, αλλά και ως μητέρα, θα μπορούσα να πω ότι το βιβλίο αυτό θα μπορούσε να καταστεί ένα τέλειο εργαλείο: πρώτον γιατί προκαλεί την παρέμβαση των αναγνωστών, συνεπώς για παιδιά που ακούν την ιστορία από έναν ενήλικα, καλούνται να μιλήσουν. Συνεπώς να επικοινωνήσουν μεταξύ τους και να δημιουργήσουν – να κάνουν πράγματα (σε αντιδιαστολή με την παθητική ακρόαση). Δεύτερον, ενισχύεται η φαντασία τους επειδή τους ζητείται να συνεχίσουν κάποιο κομμάτι της που μένει ανολοκλήρωτο. Άρα παράγουν λόγο. Και τρίτον, όπως ανέφερα και παραπάνω, έρχονται σε επαφή με τις διαφορετικές εκφάνσεις της γλώσσας όσον αφορά τη λέξη δρόμος. Με τρόπο απόλυτα παιγνιώδη και χιουμοριστικό βλέπουν και μαθαίνουν (μέσα από τη συζήτηση) τις χρήσεις της λέξης αυτής.

Κλείνοντας, μπορούμε να πούμε και για μια τελευταία λειτουργία που υπάρχει εδώ και δεν είναι άλλη από τον γνωστό σε όλους κύκλο «γέννηση – εξέλιξη – θάνατος». Βέβαια, δεν συντελείται θάνατος όπως τον εννοούμε κυριολεκτικά αλλά ο δρόμος που ξεκινά ως τελεία, εξελίσσεται μέσα από όλη την ιστορία και στο τέλος της επιστρέφει ξανά στην αρχική του μορφή: τελεία. Ολοκληρώνει την ιστορία και τη ζωή του. Φτάνει τον σκοπό του γεγονός που εμείς παρατηρούμε να συμβαίνει εσωτερικά και εξωτερικά. Όταν αυτό κλείνει, έχει συντελεστεί και η επιθυμία του δρόμου να μείνει γνωστός και να τον θυμούνται γι’ αυτό που ήταν στη διάρκεια της ζωής του.

Γενικά, το βιβλίο αυτό έχει πολλές παράλληλες λειτουργίες και αναγνώσεις που όλες έχουν να δώσουν κάτι σημαντικό σε κάθε αναγνώστη ή, ανάποδα, κάθε αναγνώστης έχει να πάρει πολλά από την ιστορία και ανάλογα με το πώς διαβάζει και πού έχει το ενδιαφέρον του μπορεί να εισπράξει κάτι διαφορετικό ή και όλα όσα δίνει η ιστορία αυτή.

Την εικονογράφηση της στήλης έχει επιμεληθεί η Πωλίνα Παπανικολάου. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στον σύνδεσμο:

www.polinapapanikolaou.com

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Σχολίασε
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Μπορείτε να είστε πρώτος που θα αφήσει ένα σχόλιο

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.