Ο Μαγικός Κόσμος του παιδικού βιβλίου: Διαβάζω & Δημιουργώ (Το απέναντι νησί)

Διαβάζω…

Ελένη Γεωργοστάθη, Το απέναντι νησί, εικονογράφηση Ελίζα Βαβούρη, εκδόσεις Ψυχογιός, Αθήνα 2016

Λαγουδάκια πρωταγωνιστές σε παιδικά βιβλία μπορεί κανείς να συναντήσει αμέτρητα. Είναι ένα ζώο αγαπημένο, χαριτωμένο, οικείο, αστείο και τα παιδιά το συμπαθούν πολύ. Λαγουδάκια επαναστάτες και ανατροπείς του κατεστημένου, ωστόσο, σαν αυτά που μας χάρισε η φαντασία και το υποδόριο χιούμορ της Ελένης Γεωργοστάθη δεν νομίζω να υπάρχουν πολλά! Και αυτό είναι που τα κάνει μοναδικά.

«Το απέναντι νησί» είναι μια ιστορία που περιγράφει με απλό και λιτό αλλά τόσο ευθύ και άμεσο τρόπο το συνεχώς αλληλοτροφοδοτούμενο με παρεξηγήσεις μηχανισμό της προκατάληψης. Της προκατάληψης που μπορεί να μην έχει επί της ουσίας καμία ρεαλιστική αφορμή και αιτία αλλά με τον τρόπο της άκριτης μετάδοσης από στόμα σε στόμα να εδραιωθεί και να γίνει κυρίαρχη ιδεολογία, βεβαιότητα, ισχυρογνωμοσύνη, παράδοση, καθεστώς. Ίσως νομίσετε με αυτά που διαβάζετε ότι το βιβλίο απευθύνεται σε μεγάλα παιδιά, μια που πραγματεύεται ένα θέμα τόσο βαρύ και δύσκολο, ένα κατεξοχήν πολιτικό ζήτημα που παίδεψε, παιδεύει και θα παιδεύει γενιές και γενιές. Γιατί τι είναι ο ρατσισμός και η ξενοφοβία αν όχι οι ώριμοι καρποί του αρχαίου όσο και η ανθρωπότητα δέντρου της προκατάληψης; Κι όμως! Το βιβλίο είναι γραμμένο για παιδιά κάθε ηλικίας, διαβάζεται άνετα και ευχάριστα από νήπια και μεγαλύτερα παιδιά, εφήβους και ενηλίκους και -οπωσδήποτε- παππούδες και γιαγιάδες. Όλοι θα ψυχαγωγηθούν, θα αναλογιστούν τη δική τους στάση απέναντι στα γεγονότα και στους ήρωες της ιστορίας, θα το συζητήσουν με τον εαυτό τους και όχι μόνο και θα δώσουν τις δικές τους απαντήσεις στα θεμελιώδη διλήμματα τα οποία πραγματεύεται: Να δέχομαι αυτό που μου λένε οι μεγαλύτεροι και πιο έμπειροι αδιαμαρτύρητα, ή να «τσεκάρω» την ορθότητα της άποψής τους, να αμφισβητώ; Να δοκιμάζω καινούργιες εμπειρίες ή να κάθομαι στ’ αυγά μου και στη σιγουριά μου; Να ρισκάρω στη ζωή μου με κίνδυνο να χάσω και να πονέσω, ή να ακολουθώ την πεπατημένη που δεν θα μου κοστίσει τίποτα αλλά είναι και αφόρητα βαρετή; Να είμαι περίεργος και να αξιολογώ τα υπέρ και τα κατά μιας κατάστασης, ή πειθήνιος και παθητικά δεκτικός απέναντι σε όσους και όσα με περιβάλλουν; Να ακούω μόνο τη φωνή της λογικής και της αυτοσυντήρησης και να επαναπαύομαι, ή και το συναίσθημα και το ένστικτό μου κι ας με ξεβολεύουν;

Βαλτότοπος και Απέναντι Νησί μοιάζουν να είναι τόποι ανέκαθεν εχθρικοί. Τα πλάσματά τους δεν έχουν ποτέ ιδωθεί, γνωριστεί και επικοινωνήσει μεταξύ τους, παρ’ όλ’ αυτά δεν θέλουν ούτε να το ακούσουν. Φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό το Γιάννη! Οι παλαιότεροι ακολουθούν πειθήνια το πίστευε και μη ερεύνα. Κι όμως. Σε κανέναν τόπο από τους δύο δεν ζουν φοβερά τέρατα, όπως πιστεύουν οι κάτοικοί τους. Καθένας έχει την ομορφιά του και τα ζώα που διαβιούν σε αυτούς μοιάζουν σε πολλά: λαγοί, χελώνες, βάτραχοι, σκαντζόχοιροι εδώ, λαγοί, χελώνες, βάτραχοι, σκαντζόχοιροι κι εκεί. Τι φταίει που ζουν μέσα σε αυτή τη φοβερή πλάνη; Η ευπιστία τους; Η αδιαφορία τους; Η δειλία τους; Η έλλειψη περιέργειας; Η τεμπελιά τους; Το χάσμα των γενεών που δεν αφήνει τους νεότερους να ξεκολλήσουν από τις πατρικές βεβαιότητες και τους γηραιότερους να τους εμπιστευτούν;

Η ζωή, ωστόσο, προχωρά μπροστά ακολουθώντας τα βήματα των τολμηρών. Το λαγουδάκι του βαλτότοπου που δεν εφησυχάζει, δεν πείθεται, δεν υπακούει αλλά κάνει τελικά την αποκοτιά να πάει και να δει με τα ίδια του τα μάτια τι μέρους του λόγου είναι το κατά φήμη φοβερό και τρομερό απέναντι νησί, ανοίγει νέους δρόμους στην ελπίδα, στη γνώση και στη χαρά για όλους. Αλλά όχι μόνο του, όχι χωρίς βοήθεια. Η αγαθή συμμαχία και η φιλία του με τον καλόκαρδο πελαργό και στη συνέχεια με το λαγουδάκι του απέναντι νησιού θα φέρει τα πάνω κάτω και θα γκρεμίσει το τείχος της άγνοιας και της προκατάληψης. Και έτσι θα αποδειχθεί για άλλη μια φορά ότι μπορεί όλοι να είμαστε πλασμένοι από γήινο υλικό, αλλά μερικοί καταφέρνουν να πετούν ως τ’ αστέρια (για να παραφράσω τη γνωστή ρήση του Όσκαρ Ουάιλντ).

Η Ελένη Γεωργοστάθη ξέρει να γράφει με τρόπο που κρατά το ενδιαφέρον αμείωτο και ταυτόχρονα να κρατάει ισορροπίες: άλλοτε σε παίρνει από το χέρι και σε σπρώχνει απαλά ώστε να μη χάσεις κανένα δραματικό λεπτό από την εξέλιξη της πλοκής και άλλοτε παραμερίζει στο πλάι και σε αφήνει να βιώσεις με το δικό σου τρόπο τα συμβαίνοντα. Αισθάνεσαι τη συγγραφέα παρούσα συνεχώς μέσα στην ιστορία της, να φροντίζει τους ήρωές της αλλά και τους αναγνώστες της όπως μια στοργική αλλά διακριτική φίλη-μαμά. Αυτή της η έγνοια και η αγάπη αποτυπώνεται λεκτικά με τον τρόπο των παλιών παραμυθάδων και υποστηρίζει ωραία και την οικονομία του λόγου: «Περνούν τα λεπτά, περνούν οι ώρες, κι είναι τόσο μα τόσο βαρετό να περιμένεις ν’ αρχίσει η μάχη, που λέω να σας πάρω από δω στα γρήγορα…για να πεταχτούμε σε ένα άλλο σημείο του νησιού: εκεί όπου προσγειώθηκε ώρες πριν το λαγουδάκι. Θυμάστε;».

Η εικονογράφηση της Ελίζας Βαβούρη είναι τρισχαριτωμένη και ταιριάζει πολύ στο κείμενο. Με τις παιχνιδιάρικες λεπτομέρειες που αποδίδουν ανθρώπινα χαρακτηριστικά και συνήθειες στα ζώα - ήρωες αλλά χωρίς να τα μετατρέπουν σε φαιδρές καρικατούρες, με τα ζωηρά χρώματα και την ωραία και αληθοφανή απόδοση του φυσικού περιβάλλοντος, καταφέρνει να μαγνητίσει το βλέμμα των αναγνωστών και να τροφοδοτήσει την ενσυναίσθηση και το αισθητικό τους κριτήριο. Φτάνοντας στην τελευταία σελίδα προσπαθείς να φανταστείς ποια θα είναι η επόμενη περιπέτεια αυτής της υπέροχης παρέας τολμηρών κι ονειροπόλων…

…και Δημιουργώ!

 

JΤο πρώτο πράγμα που μου ήρθε στο μυαλό διαβάζοντας «Το απέναντι νησί» της Ελένης Γεωργοστάθη είναι μία παιδική (σχολική και όχι μόνο)  θεατρική παράσταση με τα όλα της. Με ωραία χειροποίητα σκηνικά και κοστούμια, με ζωντανή μουσική, με φοβερές χορογραφίες. Και με ηθοποιούς έτοιμους για όλα! Καθώς το βιβλίο είναι γραμμένο απλά και περιλαμβάνει αρκετούς διαλόγους, δεν χρειάζεται πολλή δουλειά για να διασκευαστεί σε θεατρικό έργο. Μόνο κέφι και φαντασία. Και είμαι σίγουρη ότι και η συγγραφέας δεν θα αρνηθεί να βοηθήσει αν της ζητηθεί. Η συμμετοχή ενός ηθοποιού-αφηγητή, μάλιστα, θα μπορούσε να μετατρέψει σε ρόλο ακόμη και την ίδια!

"Μια ιδέα για την εικαστική παρουσίαση του βιβλίου είναι η κατασκευή μακέτας από χαρτόνια και χαρτιά με διαφορετικές υφές, πάχη και χρώματα που να παρουσιάζει ανάγλυφα και τρισδιάστατα το βαλτότοπο και το απέναντι νησί. Οι ήρωες μπορούν να πλαστούν από συνθετικό πηλό, να βαφτούν με δαχτυλομπογιές και να είναι χρηστικοί στην καθημερινότητα των παιδιών αλλά και να στολίσουν μια γωνιά στο δωμάτιό τους ή στην τάξη τους. Το βιβλίο μετατρέπεται έτσι σε ένα ευφάνταστο, χειροποίητο επιτραπέζιο παιχνίδι χωρίς τέλος.

! «Πες το σαν ποίημα!»: τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες και προσπαθούν να αφηγηθούν την ίδια την ιστορία ή μια επόμενη περιπέτεια των ηρώων της που θα φανταστούν με όσο πιο διασκεδαστικές, αστείες και ανατρεπτικές ομοιοκατάληκτες φράσεις μπορούν. Η ομάδα που θα ξεχωρίσει κερδίζει κάτι που θα συμφωνηθεί από κοινού από πριν.

3 Σχόλια

Σχολίασε
  1. πριν από 3 χρόνια Γλυκερία Γκρέκου

    Μα ακριβώς όπως τα γράφεις Εύη μας! Εξαιρετική η παρουσίαση και οι προτάσεις! Να χαθώ στα πράσινα και καφετιά χρώματα θέλω, του απέναντι νησιού!

    Απάντησε
  2. πριν από 3 χρόνια Δημήτρης Κάσσαρης

    Τo γκρέμισμα του τείχους της άγνοιας και της προκατάληψης από πλάσματα που τολμούν να πετούν ως τ’ αστέρια! Συγχαρητήρια Εύη για την εξαιρετική παρουσίαση ενός επίσης εξαιρετικού βιβλίου της κ. Γεωργοστάθη. Μπράβο και για τις δημιουργικές ιδέες θεατρικής παρουσίασης.

    Απάντησε
  3. πριν από 3 χρόνια Δημήτρης Κάσσαρης

    Τo γκρέμισμα του τείχους της άγνοιας και της προκατάληψης από πλάσματα που τολμούν να πετούν ως τ’ αστέρια! Συγχαρητήρια Εύη για την εξαιρετική παρουσίαση ενός επίσης εξαιρετικού βιβλίου της κ. Γεωργοστάθη. Μπράβο και για τις δημιουργικές ιδέες θεατρικής παρουσίασης.

    Απάντησε

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.