Ο Μαγικός Κόσμος του παιδικού βιβλίου: Διαβάζω & Δημιουργώ (Κωνσταντινούπολη 1453)

 

Διαβάζω…

 

Μαρίζα Ντεκάστρο, Κωνσταντινούπολη 1453, εικονογράφηση: Σταμάτης Μπονάτσος, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2017

«Η ιστορία που διάβασες είναι και δεν είναι φανταστική. Δεν είναι φανταστική γιατί μιλάει για ένα ιστορικό γεγονός. Εγώ, η συγγραφέας, ήξερα τους ήρωες και γνώριζα τη δράση τους, δεν τους έβγαλα από το μυαλό μου όπως στα μυθιστορήματα. Τα πρόσωπα, ο Παλαιολόγος, ο πατριάρχης Αναστάσιος, ο Ουρβανός, ο Φλαντανελάς, ο Ιουστινιάνης, ο σουλτάνος Μωάμεθ, υπήρξαν και διάφοροι έγραψαν γι’ αυτούς. Δεν υπάρχει όμως αμφιβολία πως όσα διάβασες είναι και προϊόν φαντασίας. Δηλαδή ο τρόπος που παρουσιάζονται τα περιστατικά, η κλιμάκωση των γεγονότων, τα συναισθήματα που απορρέουν από την ανάγνωση οφείλονται στη δική μου πένα. Επίσης τα λόγια που λένε τα πρόσωπα μπορεί να μην ειπώθηκαν ακριβώς όπως γράφτηκαν. Υπάρχει αβεβαιότητα για όλα, ίσως, μπορεί και να ειπώθηκαν έτσι…Για να γράψεις ένα βιβλίο για ένα ιστορικό γεγονός χρειάζεται διάβασμα και ψάξιμο και σύνθεση των πληροφοριών που θα βρεις σε πολλές και διαφορετικές πηγές…».

Αυτά -μεταξύ άλλων- σημειώνει η συγγραφέας στην ενότητα που τιτλοφορείται «Πως γράφτηκε αυτό το βιβλίο» (σελ. 48-49), απευθυνόμενη στους νεαρούς αναγνώστες της και όχι μόνο. Και με αυτά τα απλά λόγια περιγράφει συνοπτικά και ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να γράφεται ένα καλό βιβλίο γνώσεων που έχει ως στόχο να παρουσιάσει στα παιδιά ιστορικά γεγονότα. Το συγκεκριμένο βιβλίο καταπιάνεται με ένα γεγονός που έχει επιδράσει τραυματικά στην ψυχοσύνθεσή μας ως λαού και έχει στιγματίσει τη νεότερη ιστορία μας με τρόπο καταλυτικό: την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς, το 1453.

Η κυρία Ντεκάστρο, με τη βαθιά γνώση και την πολύχρονη εμπειρία της στη συγγραφή βιβλίων γνώσεων για παιδιά, καταφέρνει να παρουσιάσει τις τελευταίες ημέρες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ισορροπώντας αριστοτεχνικά ανάμεσα στην επιστημονικότητα και στη δραματικότητα. Με γλώσσα απλή αλλά όχι στεγνή αποδίδει ξεκάθαρα αλλά και με την απαραίτητη ένταση και παραστατικότητα την εξέλιξη των γεγονότων που οδήγησαν στο τέλος μια εποχής. Διαβάζοντας τα μικρά αλλά μεστά περιεχομένου κεφάλαια αυτού του βιβλίου νιώθεις την ένταση να κορυφώνεται, η καρδιά σου χτυπά δυνατά, σχεδόν ακούς τη χλαλοή της μάχης, οσφραίνεσαι τη μυρωδιά του αίματος και της απόγνωσης. Μαθαίνεις, στοχάζεσαι, συγκινείσαι. Είναι από τα βιβλία που δεν μπορείς να αφήσεις, αν δεν φτάσεις στην τελευταία τους σελίδα. Κι ας ξέρεις ότι η τελική γεύση από την ανάγνωσή τους είναι πικρή.

Η εικονογράφηση του Σταμάτη Μπονάτσου είναι σεμνή και «ολιγόλογη». Θα μπορούσε να είναι πιο παραστατική, πιο εντυπωσιακή. Ωστόσο σέβεται το κείμενο και προσπαθεί να μη δώσει «έτοιμη» τροφή στα μάτια, αλλά να κινητοποιήσει την εσωτερική όραση της φαντασίας και της ψυχής του αναγνώστη.

Το βιβλίο συμπληρώνεται από πληροφορίες για σημαντικά πρόσωπα της εποχής στα οποία οφείλουμε πολλές από τις γραπτές μαρτυρίες για τις μέρες εκείνες, όπως ο Γεώργιος Φραντζής, ο Μιχαήλ Δούκας και ο Νέστορας Ισκεντέρης, κατατοπιστικές και χρήσιμες «Σημειώσεις για την εποχή» και τη βιβλιογραφία πάνω στην οποία βασίστηκε η συγγραφέας. Δεν θα πρέπει να λείψει από καμία σχολική βιβλιοθήκη.

 

…και Δημιουργώ!

 

" Προτείνετε στα παιδιά να μπουν στην θέση των τελευταίων υπερασπιστών της Πόλης και να ετοιμάσουν ένα σχέδιο και ένα χάρτη άμυνας, για να αποκρούσουν ξαφνική επίθεση των εχθρών από ξηρά και θάλασσα. Το έργο τους θα μπορούσε να είναι και τρισδιάστατο, αξιοποιώντας διάφορα ανακυκλώσιμα υλικά, όπως χαρτόκουτα συσκευασίας, ξύλινα καλαμάκια, εφημερίδες, κ.ά..

J Προτρέψτε τα παιδιά να ανατρέξουν στη βιβλιοθήκη του σχολείου και των σπιτιών τους και στο διαδίκτυο και να συγκεντρώσουν θρύλους, παραδόσεις, δημοτικά αλλά και σύγχρονα τραγούδια που μιλούν για την Άλωση της Πόλης. Συζητήστε μαζί τους για την ιδιαίτερη «ατμόσφαιρα» κάθε κειμένου και τραγουδιού, για τα συναισθήματα και τις σκέψεις που προκαλεί η ανάγνωση και η ακρόασή τους. Τα παιδιά μπορούν να χωριστούν σε μικρές ομάδες και να παρουσιάσουν στην ολομέλεια κάποιο που θα επιλέξουν, με τον τρόπο που θα επιλέξουν, εικαστικά, ή ως δρώμενο.

! Προτείνετε στα παιδιά να μελετήσουν από σχετικές πηγές και -αν είναι εφικτό- επισκεπτόμενα και ένα βυζαντινό μουσείο, όψεις της βυζαντινής τέχνης. Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να προσπαθήσουν να εικονογραφήσουν κάποιο από τα κεφάλαια του βιβλίου με τη μέθοδο του ψηφιδωτού, χρησιμοποιώντας χρωματιστά χαρτιά γλασέ και μεταλλιζέ, λευκά χαρτόνια ως βάση, κόλλες και ψαλίδια. Ή να επιχειρήσουν να το μετατρέψουν σε βυζαντινό χειρόγραφο ως καλλιγράφοι και μικρογράφοι.

 

 

 

 

 

 

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Σχολίασε
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Μπορείτε να είστε πρώτος που θα αφήσει ένα σχόλιο

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.